Zoeken

Om verdroging van de zandgrond op de Utrechtse Heuvelrug tegen te gaan, onderzochten we met drinkwaterbedrijf Vitens de mogelijkheid om gereinigd water van een aantal rioolwaterzuiveringsinstallaties de zandgrond in te pompen. Daar kan Vitens weer water uithalen voor drinkwater. Vitens pompt al water op uit dat gebied, maar wanneer er niet voldoende regen valt, is er een kans dat er onvoldoende water overblijft voor andere gebruikers van het gebied, zoals de natuur of omliggende boerenbedrijven.

Een ambitieus project waarin we optrekken met Gemeente Nieuwegein en Vitens: Circulair water City Nieuwegein. Midden in het centrum van Nieuwegein, moet op den duur voor ongeveer 2000 bewoners een deel van het afvalwater worden gezuiverd voor hergebruik. Water dat wegloopt via douche en gootsteen, vloeit dan naar een systeem onder de grond waar het samen met regenwater wordt verzameld. Na natuurlijke zuivering vloeit een deel terug naar de bewoners die hiermee hun toilet kunnen doorspoelen. Een ander deel wordt opgeslagen om later te gebruiken om groen in de buurt te besproeien.

In 2023 is een zogenaamde voorkeursvariant voor de uitvoering van dit project gekozen. In 2024 wordt deze variant voorgelegd aan ons bestuur.

Het afval dat overblijft nadat afvalwater is gereinigd, noemen we slib. Van oudsher wordt slib vernietigd in een verbrandingsoven. Op de zuiveringsinstallatie in Nieuwegein onderzoeken we hoe we biogas uit het slib kunnen opwekken door het te vergisten, voordat het naar de verbrandingsoven gaat. Met de productie van biogas zetten we een forse stap richting energieneutraliteit. In 2023 is een zogenaamd masterplan opgesteld. In 2024 kijken we hoe we de plannen realiseren.

Via urine en ontlasting komen medicijnresten in afvalwater terecht. Medicijnresten zijn niet goed voor de waterkwaliteit en -leven. Daarom is het belangrijk deze resten zoveel mogelijk uit het afvalwater te verwijderen. Dat is moeilijk, omdat de stoffen vrijwel zijn opgelost.

Op de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Houten lukt het ons al wel om medicijnresten uit het afvalwater te halen. Ongeveer 80% van de medicijnresten wordt daar verwijderd. In 2023 zijn we ook in Woerden gestart met de voorbereidingen om de zuiveringsinstallatie geschikt te maken voor het verwijderen van medicijnresten.

Van alle rioolwaterzuiveringsinstallaties die we beheren, is die van Zeist de laatste die nog niet voldoet aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De norm voor onder meer stikstof wordt hier niet gehaald. Daarom bouwen we op dit terrein een volledig nieuwe installatie. Deze voldoet aan de KRW en aan nieuwe Europese regelgeving.

Verder proberen we hergebruik van de stoffen uit het afvalwater hier volgens de nieuwste technieken op te zetten. In 2023 startte het bouwteam, waarin we samen met aannemers en adviesbureaus aan het ontwerp voor de nieuwe zuivering werken.

Met de subsidieregeling Blauwe Bewonersinitiatieven kunnen inwoners subsidie aanvragen voor groene en waterinitiatieven in hun wijk, buurt of school. In 2023 gaven we in totaal 177.496 euro subsidie aan 49 buurtinitiatieven in ons gebied.

In ons gebied zijn veel cultuurhistorische schatten te vinden die het waterverhaal vertellen van nu en de toekomst. Een voorbeeld zijn de Hollandse waterlinies, een aantal jaar geleden nog uitgeroepen tot UNESCO Werelderfgoed. In 2023 werkten we mee aan een documentaireserie over de Hollandse waterlinies, uitgezonden door RTV Utrecht. De afleveringen kunnen worden teruggekeken (21 augustus en 2 oktober).

In 2023 bereikten we meer dan het dubbele aantal leerlingen in het basisonderwijs ten opzichte van het jaar daarvoor. We gaven lessen over slim omgaan met water en over het klimaat. Door middel van snuffelstages, beroepenmarkten en evenementen bereikten we ook veel middelbare scholieren.

Voor ons jeugdbestuur in 2023 was Sophie Lugthart jeugddijkgraaf en Sietske van der Lecq jeugdhoogheemraad. In december gingen zij, samen met de jeugdbestuurders van de andere waterschappen, naar de Utrechtse Heuvelrug, om zich te verdiepen in de uitdagingen van het waterbeheer op deze bijzondere plek.

Het waterschap werkt al jaren samen met gemeenten aan de verbetering van water in de stad. Zo zetten we ons samen in voor het verbeteren van de waterkwaliteit en biodiversiteit, het verminderen van de gevolgen van extreme regen, langdurige droogte en hitte en waterbewustzijn bij bewoners. Elk jaar heeft ons waterschap een financiële bijdrage voor gemeenten om de uitvoering van projecten te stimuleren: de impulsregeling.

In 2023 stelden we in totaal 1.475.000 euro beschikbaar. 12 gemeenten voerden in totaal 28 projecten uit, zoals meer groen en minder tegels, afkoppelen van regenwater van het riool of verbeteren van waterkwaliteit in vijvers en grachten.

Afgelopen jaar is de inzet op het behouden en versterken van de biodiversiteit gecontinueerd. Dat doen we niet alleen door te werken aan waterkwaliteit en ecologie in ons water, maar in 2023 bijvoorbeeld ook door:

• Oplevering van de otterpassage(s) bij Kockengen, waardoor de otter niet meer over een drukke weg hoeft te lopen maar veilig aan de andere kant van een terrein kan komen.

• Het areaal regionale keringen dat ecologisch wordt beheerd is, is gestegen naar 23% (t.o.v. 7% in 2020). Het gaat in totaal om ca. 40 ha ecologisch beheerde regionale keringen.

• Nabij Oudewater aan de Hollandsche IJssel is de eerste grote fauna-uittredeplaats gerealiseerd, waardoor grote zoogdieren zoals reeën het water in- en uit kunnen. Door de hoge kades was dit zonder fauna uittredeplaats niet mogelijk.

• Op de zuiveringsterreinen is het ecologisch beheer gecontinueerd. Dat heeft o.a. geleid tot een visuele toename van een aantal dier- en plantensoorten zoals de ijsvogel, een scholeksternest met jongen, watersnippen, wondklaver, groene specht, sleutelbloemen, pinksterbloemen en brede orchis.

Ook op het gebied van circulariteit zijn we aan het werk, al zijn we hier minder ver dan bij emissies en energie. We doen onderzoek en zoeken partners. In 2023 hebben we de damwandplanken van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel opnieuw ingezet (hergebruik) als beschoeiing langs watergangen, fundatie onder kunstwerken en gevelbekleding op een bedrijfsgebouw.

Naast activiteiten die bijdragen aan onze eigen duurzaamheidsdoelstellingen, gaan we door met maatschappelijke projecten zoals het stimuleren en aanjagen van aquathermieprojecten. De eerste hiervan is in 2023 door Eneco gebouwd op de rioolwaterzuivering in Utrecht.